GIỚI THIỆU CUỐN SÁCH: “TỤC HAY, LỆ LẠ THĂNG LONG - HÀ NỘI”

21/10/2019 Cỡ chữ: A-   A+  In bài viết

                                    Tác giả: Đỗ Thị Hảo (chủ biên)
                                    Nhà xuất bản: Phụ nữ
                                    Năm xuất bản: 2016; 643 trang.
                                    
Ký hiệu sách: DC003864, DM25021, HVL3682, HVL3683, M151366, M151367, PM039430, VL000833, VL51416, VL51417.

      Cuốn sách “Tục hay, lệ lạ Thăng Long - Hà Nội” sưu tầm, tuyển dịch và giới thiệu một số tục lệ của Thăng Long - Hà Nội xưa. Sách chia làm hai phần:

      Phần 1: Những văn bản tục, lệ. Gồm 44 tục lệ thành văn hiện còn lưu giữ được như: Tục lệ xã Đông Ngạc; Hương ước làng Định Công Thượng; Khoán lệ phường Hà Khẩu; Điều lệ phố Đình Kim Ngân… Phần này giới thiệu nhiều tục lệ mang nội dung tiến bộ trong việc gắn kết cộng đồng người bởi quyền lợi và nghĩa vụ cũng như giữ gìn và phát huy thuần phong mỹ tục của làng, địa phương. Nhằm bảo vệ làng xóm khỏi những tệ nạn xã hội hay mâu thuẫn tranh cãi, tục lệ xưa đặt ra những biện pháp trừng phạt về kinh tế, đánh vào lòng tự trọng, loại ra khỏi cộng đồng khiến cho làng xóm, phố phường thuần phác, yên bình. Ngoài ra còn những quy định cụ thể về vệ sinh xóm ngõ, tang ma không được cỗ bàn, phòng chống bệnh truyền nhiễm, hành vi các công vụ làng xã là những nét văn minh mà ngày nay vẫn cần phải giữ gìn và phát huy.

      Phần 2: Tục hay lệ lạ lưu truyền trong dân gian. Giới thiệu 55 tục lệ lạ được sưu tầm tại tất cả các quận huyện, thị xã của Hà Nội mà ngày nay mọi người dân vẫn tuân thủ như tục kết chạ của 2 làng Cự Đà - An Đà (Gia Lâm), tục chạm ngõ ở làng Tri Chỉ (xã Tri Trung, huyện Phú Xuyên), tục khuyến học ở làng Giầu (nay là xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức), tục nuôi trẻ ở Đại Từ (nay là phường Đại Kim, quận Hoàng Mai), tục sêu Tết nhà vợ ở huyện Phú Xuyên, tục “Tết Nhảy” của người Dao Ba Vì, tục gánh đầu ma làng An Thịnh…

      Tục tôn tuổi ở làng Triều Khúc, xã Tân Triều, huyện Thanh Trì là tục lệ độc đáo hiếm nơi có. Ngày trước, do tuổi thọ dân làng không cao nên vua gia ân cho dân làng được tăng thêm 2 tuổi. Từ đó đến nay, dân làng cứ 48 tuổi được tôn thành 50 gọi là ông Bô, được miễn phu phen tạp dịch, 68 tuổi được gọi là cụ Thất, 78 tuổi được gọi là cụ Bát, 88 tuổi được gọi là cụ Cửu.

      Tục chạm ngõ ở làng Tri Chỉ, xã Tri Trung, huyện Phú Xuyên có thể nói là “độc nhất vô nhị”. Khi nhà trai đi chạm ngõ nhà gái, do sơ xuất mà chót đi quá nhà gái độ mươi nhà thì dứt khoát không được quay trở lại. Nhà trai sẽ đi tiếp và vào một nhà có con gái chưa định nơi chốn để dẫn lễ. Vì tuân theo lệ làng và tin vào “duyên số trời định” nên nhà gái sẵn sàng nhận lễ để sau đó đôi trẻ sẽ nên duyên vợ chồng, sống hòa thuận ăn đời ở kiếp với nhau đến đầu bạc răng long.

      Tục cúng cơm cá ở làng Thọ Vực, xã Đồng Tháp, huyện Đan Phượng vào ngày 19, 20 tháng Tám âm lịch đã có từ hàng trăm nay là một lễ hội tâm linh độc đáo. Lễ hội thực chất là Lễ cầu ngư, cầu cho sông nhiều tôm cá, mùa màng tốt tươi, dân làng yên vui khỏe mạnh. Lễ vật dâng lên Thành hoàng gồm cơm tẻ và cá chép kho, việc cúng tế được thực hiện trong hai ngày, sau đó, dân làng thụ lộc tại đình.

      Tục hiệp đồng trợ giúp ở làng nghề đúc đồng Ngũ Xá, nay thuộc quận Ba Đình. Khi gia đình nào trong làng nhận làm sản phẩm lớn gặp khó khăn về nhân lực khi chuyển vật liệu, tháo dỡ khuôn thì cả làng xúm vào giúp hoàn toàn tự giác và vô tư là một nét đẹp mang tính nhân văn bao đời nay.

      Đáng chú ý, dòng họ Đỗ Quang ở thôn Giẽ Hạ, xã Phú Yên, huyện Phú Xuyên có tục lệ vào dịp Tết Nguyên Đán, Hội đồng gia tộc biểu dương, khen ngợi các con dâu trong gia tộc năm qua có con cháu học giỏi, vừa sửa sang hay xây cất nhà mới với quan niệm việc nuôi dạy con khỏe mạnh, chăm ngoan, học giỏi đồng thời bồi đắp nơi ăn, chốn ở vững bền do vai trò của người con dâu quyết định.

     Đặc biệt, từ bao đời nay tục hát mừng cưới của người Mường, xã Minh Quang, huyện Ba Vì vào đêm ngày đón dâu về vẫn được giữ gìn và truyền lại cho đời sau. Bố mẹ chồng, chú, bác, cô, dì của chồng cùng nhau hát mừng dâu mới, cô dâu cũng hát đáp lại bằng những lời ca có vần điệu mang tâm tư từ đáy lòng mình.

    “Tục hay, lệ lạ Thăng Long - Hà Nội”  phản ánh muôn mặt đời thường của cuộc sống người dân Hà Nội. Đa phần các tục lệ đều mang những điểm tích cực, văn minh gợi mở phần nào “cái chất, cái cốt lõi” tạo nên nét thanh lịch của người Hà Nội xưa và nay. Những tục lệ này gợi mở những giá trị văn hóa đạo đức truyền thống tốt đẹp để các thế hệ sau kế thừa và phát huy nhằm hướng tới xây dựng Thủ đô Hà Nội thanh lịch, văn minh hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc.

 

Số lượt xem: 92