ĐẶC SẢN HÀ NỘI

05/07/2017 Cỡ chữ: A-   A+  In bài viết

LỜI NÓI ĐẦU

Từ ngàn xưa, Thăng Long – Hà Nội đã được thiên nhiên đặc biệt ưu đãi với “địa thế rộng mà bằng, đất đai cao mà thoáng. Dân cư khỏi chịu cảnh khốn khổ ngập lụt; muôn vật cũng rất mực phong phú tốt tươi” [1].

Sự ưu đãi hiếm có ấy cùng với khí hậu nhiệt đới đủ bốn mùa xuân, hạ, thu, đông đã đem đến cho mảnh đất này những sản vật độc đáo được cả nước biết đến, như: rau húng Láng, cốm Vòng, bưởi Diễn, cam Canh, gạo tám Mễ Trì… Trong đó có nhiều sản vật quý hiếm, không dễ có được như: sâm cầm hồ Tây, dơi Sài Sơn, cá rô đầm Sét, rau muống Linh Chiểu, song mai Đông Mỹ, cá chép vàng Cấn Xá…

Không chỉ có sản vật trời ban, ẩm thực Hà Nội còn có sự góp mặt của vô số các món ăn phong phú và đa dạng, được chế biến từ những nguyên liệu sẵn có của thiên nhiên dưới đôi bàn tay tài hoa, tinh tế của người Thăng Long – Hà Nội. Người phụ nữ Hà Nội xưa rất kỹ tính trong việc nấu nướng và quan niệm rằng món ăn “phải “bắt mắt”, nhìn đã thấy ngon” [2], mùi vị “phải thật hấp dẫn, khiến muốn đi cũng không dứt”. Đặc biệt, các món ăn trong mâm cơm hay mâm cỗ phải “kết hợp hài hòa để người ăn thấy ngon miệng, no nhưng không chán”.

Nhiều món ngon của chốn Kinh kỳ đã ra đời từ yêu cầu khắt khe đó. Đầu tiên và không thể bỏ qua được là phở - món ăn đã ghi dấu ấn của Hà Nội trong bức tranh ẩm thực của thế giới. Tiếp đó là các món ăn mà tên của nó luôn gắn liền với địa danh “sản sinh” ra nó, như: bánh cuốn Thanh Trì, bánh dày quán Gánh, rượu cúc Yên Ngưu, đậu phụ làng Mơ, bún Phú Đô, tam tam Hoàng Xá, nem Phùng, bánh bác Giang Xá, tương Cự Đà, xôi Kẻ Gạ, bánh sấy Đông Ngạc, bánh quả lam… Các món ăn được chế biến tinh tế ấy cùng với những sản vật có một không hai ở mảnh đất này đã tạo thành đặc sản [3] Hà Nội vang tiếng muôn nơi.

Nhằm giới thiệu những đặc sản ẩm thực gắn liền với mỗi địa danh trên mảnh đất Thăng Long – Hà Nội, qua đó góp phần giúp độc giả thêm hiểu, thêm yêu nền ẩm thực Hà Nội nói riêng, nét đẹp văn hóa Thăng Long – Hà Nội nói chung, Thư viện Hà Nội biên soạn Thư mục chuyên đề “Đặc sản Hà Nội”. Thư mục gồm các nội dung:

I. Văn hóa ẩm thực Hà Nội

II. Đặc sản chung

III. Các sản vật

IV. Các món chế biến

Thư viện Hà Nội trân trọng giới thiệu đến Quý bạn đọc thư mục này. Chúng tôi rất mong nhận được sự quan tâm và ý kiến đóng góp của Quý bạn đọc để thư mục sau được hoàn thiện hơn.

THƯ VIỆN HÀ NỘI

 


[1] Trích Thiên đô chiếu (Chiếu dời đô) trong Thơ văn Lý – Trần (tập I), Nxb Khoa học xã hội, 1977, tr.230.

[2] Theo Ẩm thực Thăng Long – Hà Nội, Đỗ Thị Hảo (chủ biên), Nxb. Phụ nữ, 2010, tr.6.

 

[3] Theo Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, Nxb Từ điển Bách khoa xuất bản năm 2010, “đặc sản” là “sản phẩm đặc biệt của một địa phương”.

MỤC LỤC

Lời nói đầu

I. VĂN HÓA ẨM THỰC HÀ NỘI          1

II. ĐẶC SẢN CHUNG..           14

III. CÁC SẢN VẬT..           24

IV. CÁC MÓN CHẾ BIẾN..           40

PHỤ LỤC..           74

Bảng tra tên tài liệu.           75

Bảng tra tên đặc sản.           86


 

I. VĂN HÓA ẨM THỰC HÀ NỘI

1. 36 món ngon Hà Nội / Quốc Văn tuyển chọn. - H. : Thanh niên, 2010. - 191tr. ; 21cm. - (Tủ sách tinh hoa Thăng Long - Hà Nội)

HVL2850 - 2851

 

2. 36 phong tục tập quán người Hà Nội / Vũ Ngọc Khánh: sưu tầm, biên soạn. - H. : Thanh Niên, 2010. - 179tr. ; 21cm. – (Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến)

Phong tục đặt tên phố, phường Hà Nội, các tục lệ từ thờ cúng tổ tiên, làm ngày giỗ, thờ các thần linh... Một số hội đền Cổ Loa, chùa Láng, chùa Thầy; phong tục ẩm thực; trang phục Hà Nội.

HVL2880 - 2881

 

3. Ẩm thực Thăng Long - Hà Nội / Đỗ Thị Hảo: chủ biên. - H. : Phụ nữ, 2010. - 427tr. ; 24cm

Tập hợp và giới thiệu những món ăn truyền thống của Hà Nội (có bổ sung một số món ăn của tỉnh Hà Tây cũ), các sản vật, các loại bánh, các thức quà, các thức uống của Hà Nội... để bạn đọc có cái nhìn bao quát về ẩm thực của Thăng Long xưa và Hà Nội hôm nay.

HVL3003 - 3004

 

4. Ẩm thực Thăng Long Hà Nội / Đỗ Thị Hảo: chủ biên . - H. : Văn hóa thông tin, 2012. - 451tr. ; 21cm

Giới thiệu nguồn gốc, đặc điểm, và nét văn hóa của các món ăn đặc trưng của Hà Nội từ xưa tới nay.

HVL3004

 

5. Ấn tượng Thăng Long - Hà Nội / Bùi Việt Mỹ tuyển chọn và giới thiệu. - H. : Lao động, 2005. - 474tr. ; 21cm

Tập hợp những bài viết nghiên cứu về địa lý - lịch sử, lịch sử văn hiến, văn hóa dân gian, nghệ thuật, di tích và lễ hội, văn hoá ẩm thực, làng nghề... qua các giai đoạn lịch sử của Thăng Long – Hà Nội.

HVL1559 - 1560

 

6. BẠCH YẾN. Các món ăn ngày Tết của người Hà Nội / Bạch Yến // Lao động Thủ đô, 2004. - Số Xuân Giáp Thân. - Tr.24

Người Hà Nội có tiếng khéo léo, lịch lãm trong việc chế biến và thưởng thức các món ăn. Ngay từ tháng mười một, các bà nội trợ đã bắt đầu chuẩn bị Tết: gạo nếp, đậu xanh gói bánh, nấu chè là thứ trước tiên phải lo, sau đến các loại đồ khô khác...

 

7. BĂNG SƠN. Bữa ăn ngày thường / Băng Sơn // Thú ăn chơi người Hà Nội. H. , 2005. - T.1. - Tr.21-24

Tản mạn về nét văn hóa trong bữa ăn của người Việt ngày thường: lời mời, vị trí ngồi, cách ăn, cách chấm thức ăn, các loại gia vị...

HVL1567

 

8. BĂNG SƠN. Hương sắc bốn mùa / Băng Sơn. - H. : Phụ nữ, 1993. - 191tr. ; 19cm

Ghi chép tản mạn về nếp sống phong cảnh, món ăn các thú chơi của người Hà Nội: thú ăn chơi, chơi hoa, chơi tết, hát văn, món ăn (cơm, xôi, canh, chè...).

HVV1267 - 1268

 

9. BĂNG SƠN. Người Hà Nội ăn quà / Băng Sơn // Thú ăn chơi người Hà Nội. - H. , 2005. - T.1. - Tr.15-20

Tản mạn về cách người Hà Nội thưởng thức những món quà ngon. Người Hà Nội ăn quà có cách riêng: mỗi thời điểm (sáng, chiều, tối, khuya) có món riêng, không dùng lẫn; bún riêu không cần đầy bát, rau chuối phải thái mỏng tang; ăn quà thường không phải ăn cho no...

HVL1567

 

10. BĂNG SƠN. Tản mạn về ăn / Băng Sơn // Thú ăn chơi người Hà Nội. - H. , 2005. - T.1. - Tr.1-9

Tản văn về việc ăn: khái niệm ăn; sự cầu kỳ, kỹ tính trong ăn uống của một số nhà văn, nhà thơ nổi tiếng; cách thưởng thức một số món ăn.

HVL1567

 

11. BĂNG SƠN. Thú ăn chơi người Hà Nội / Băng Sơn. - H. : Văn hóa, 1993. - 266tr. ; 19cm

Về nghệ thuật thưởng thức những món ăn cổ truyền của người Hà Nội, những thú chơi tao nhã của người Hà Nội và những nét riêng rất Hà Nội: áo dài, đêm Hà Nội, mưa Hà Nội, chợ hoa Hà Nội...

HVV1296 - 1297

 

12. BĂNG SƠN. Thú ăn chơi người Hà Nội / Băng Sơn. - H. : Văn hoá thông tin, 2003. - 1148tr. ; 20,5cm

HVL1224 - 1225

 

13. CHỬ THỊ THU HÀ. Ẩm thực của người Dao ở Ba Vì, truyền thống và biến đổi / Chử Thị Thu Hà // Văn hóa nghệ thuật, 2015. - Số 364, tháng 10 . - Tr.19-23

Xã Ba Vì thuộc huyện Ba Vì là nơi có cộng đồng người Dao tập trung sinh sống, chiếm 98% dân số xã. Trước năm 1968, họ sinh sống trên sườn núi Ba Vì với nguồn sống chính dựa vào rừng. Từ sau khi xuống núi định canh định cư, cuộc sống của người Dao đã có những thay đổi mạnh mẽ. Tập quán ăn uống truyền thống của họ cũng có nhiều biến đổi để thích ứng và hòa nhập với bối cảnh mới.

 

14. DUY KHÁNH. Nghệ thuật ẩm thực cổ và mâm cỗ Hà Nội xưa / Duy Khánh // Người Hà Nội cuối tuần, 2015. - Số 38, 1 tháng 10. - Tr.24

Cỗ cưới của người Hà Nội xưa có nhiều điểm khác biệt so với các vùng miền khác. Về nghệ thuật thưởng thức cỗ và bản sắc cỗ cưới Hà Nội xưa.

 

15. Đặc sản và ẩm thực Hà Tây - Quảng Bình - Hội An / Đặng Văn Tu, Yên Giang: sưu tầm, giới thiệu . - H. : Văn hóa dân tộc, 2012 . - 567tr. ; 21cm

Giới thiệu đặc sản và ẩm thực dân gian Hà Tây, ẩm thực tục truyền Quảng Bình và văn hóa ẩm thực ở phố cổ Hội An.

VL43783

 

16. GIANG QUÂN. Văn hóa ăn uống / Giang Quân // Văn hóa gia đình người Hà Nội . - H. : Quân đội nhân dân, 2010. – Tr.67-69

Bàn về văn hóa ăn uống thông qua sự so sánh cách ăn uống của các cụ người Hà Nội xưa bên mâm cỗ với cách ăn uống bên bàn nhậu của người thời nay.

HVL2725 - 2726

 

17. GIANG QUÂN. Văn hóa ẩm thực Hà Nội / Giang Quân // Văn hóa gia đình người Hà Nội . - H. : Quân đội nhân dân, 2010. – Tr.70-73

Tùy bút về ẩm thực và văn hóa ẩm thực của người Hà Nội. Món ăn Hà Nội lấy cái tinh, cái chất làm trọng. Món ăn Hà Nội còn ngon ở gia vị…

HVL2725 - 2726

 

18. Hà Nội có gì lạ?: Văn học, lịch sử, thương mại, kĩ nghệ chỉ nam. – H.: Impr. Duy Tân, 1941. – 88tr : minh họa

Giới thiệu những nét đặc thù về lịch sử văn hóa và phong tục, thổ sản của Hà Nội thời thuộc Pháp.

S87.7164 (TVQG)

 

19. Hà Nội tản văn - Hàng rong phố cổ / Thạch Lam, Vũ Bằng, Tô Hoài... ; B.s.: Trung Trung Đỉnh... . - H.: Nxb. Hội Nhà văn; Công ty Sách Phương Nam, 2012. - 284tr. : ảnh ; 16cm. - (Sách bỏ túi)

Phác hoạ về các quán hàng rong phố cổ Hà Nội, mang những nét đặc trưng riêng của Hà Nội với những gánh bún, gánh phở, xôi mẹt, bánh cuốn, bánh mì, nộm bò khô...

 

20. HÀ THU. Nét duyên ẩm thực / Hà Thu // Hà Nội mới cuối tuần, 2005. - Số 562, 31 tháng 12. - Tr.3

Việc chế biến và thưởng thức các món ăn là một nghệ thuật đối với người Hà Nội, trở thành nét văn hoá riêng độc đáo, hấp dẫn bất cứ ai ngay từ khi mới đặt chân đến nơi này.

 

21. HOÀNG ĐẠO THUÝ. Hà Nội thanh lịch / Hoàng Đạo Thuý. - H. : Giáo dục, 1996. - 280tr : ảnh ; 21cm

Giới thiệu sự sành ăn, khéo mặc, nói năng tao nhã của người Hà Nội qua phong tục tập quán và cách sinh hoạt văn hoá thường ngày.

 

22. HOÀNG ĐẠO THUÝ. Nét văn hoá thanh lịch của người Hà Nội / Hoàng Đạo Thuý. - H. : Quân đội nhân dân, 2010. - 238tr. ; 21cm

Giới thiệu những nét văn hoá của người Hà Nội trong giao tiếp, các thú chơi, trang phục, ẩm thực, tâm linh, thắng cảnh Hà Nội.

HVL2763 – 2764

 

23. HOÀNG ĐẠO THÚY. Người Hà Nội ăn và uống / Hoàng Đạo Thúy // Ẩm thực Thăng Long - Hà Nội. - H., 2010 . - Tr.15-21

Giới thiệu một số món ăn và đồ uống trong cuộc sống sinh hoạt của người Hà Nội xưa: hàng quà, đồ nhắm, đồ ăn ngày thường, rau, đậu phụ, mâm cỗ...

HVL3004

 

24. HOÀNG ĐẠO THUÝ. Phố phường Hà Nội xưa / Hoàng Đạo Thuý. - Tái bản. - H. : nxb.Hà nội, 1999. - 154tr. ; 19cm

Cảnh sắc phố phường Hà Nội xưa, cách ăn mặc, ăn uống, nếp sinh hoạt, vẻ đẹp văn hoá thanh lịch người Hà Nội.

HVV2965 - 2966

 

25. HOÀNG QUỐC HẢI. Ký sự ven hồ / Hoàng Quốc Hải. - H. : Nxb.Hà Nội, 2004. - 223tr. ; 19cm

Về con người, cuộc sống và đặc sản của vùng ven Hồ Tây: cá chép, quất, đào, trà, ca trù...

HVV3842 - 3843

 

26. HOWLAND, CAROL. Hanoi of a thousand years / Carol Howland. – H. : Thế giới, 2009. – 163tr. ảnh ; 21cm

Về lịch sử phát triển của thành phố Hà Nội và những danh lam thắng cảnh, các tuyến phố, các truyền thuyết và con người Hà Nội trong gần một ngàn năm qua: hồ Hoàn Kiếm, 36 phố cổ, đường mòn Hồ Chí Minh, văn hóa ẩm thực của người Hà Nội xưa và nay.

NV09.00839 (TVQG)

 

27. KHÁNH VY. Nét thanh lịch trong văn hóa ẩm thực / Khánh Vy // Tuổi trẻ thủ đô, 2016. - Số 1696, 29 tháng 6. - Tr.13

 

28. LAN NGỌC. Mâm cỗ tết xưa có còn lưu lại? / Lan Ngọc // Kinh tế & Đô thị, 2015.- Số 38+39, 13 tháng 2. - Tr.14

Mỗi dịp tết về, người Hà Nội dành khá nhiều thời gian để đi chợ sắm nguyên liệu cho các bữa cỗ. Ngày nay, nhiều nếp xưa đã mất, chỉ một số ít gia đình giữ được nét đẹp truyền thống khi chuẩn bị cỗ tết.

 

29. LEVRIN, RICCARDO BIANCO. Nini e Lotta ad Hanoi / Riccardo Bianco Levrin. - H. : Thế giới, 2008. - 101tr. ; 21cm

Tài liệu nguyên bản tiếng Ý giới thiệu về những nét đẹp văn hoá đặc trưng của Hà Nội, món ăn, trang phục truyền thống theo cảm nhận của hai em bé Nini và Lotta (người Úc) trong thời gian sống ở Hà Nội.

HVL2409

 

30. LEVRIN, RICCARDO BIANCO. Nini and lotta in Hanoi / Riccardo Bianco Levrin. – H. : Thế giới, 2009. – 105tr. ; 21cm

Những bài viết về cảnh quan, phong tục tập quán, món ăn, trang phục truyền thống theo cảm nhận của hai em bé Nini và Lotta (người Úc) trong thời gian sống ở Hà Nội.

NV09.01900 (TVQG)

 

31. LÝ KHẮC CUNG. Chân dung Thăng Long - Hà Nội / Lý Khắc Cung. - H. : Nxb.Hà Nội, 2004. - 239tr. ; 19cm

Giới thiệu một số địa danh, phong tục tập quán và một số món ăn ở Hà Nội như: Bún chả, nem rán, chả cá, bún thang, bún ốc Khương Thượng, mỳ vằn thắn Hà Nội...

HVL3895

 

32. LÝ KHẮC CUNG. Cỗ và mâm cỗ Hà Nội xưa / Lý Khắc Cung // Hương sắc Tràng An. – H. Văn học, 1996. – Tr.84-88

Về yêu cầu của bữa cỗ lý tưởng, các món trên mâm cỗ, khách mời… trong bữa cỗ của người Hà Nội xưa.

HVL3321

 

33. LÝ KHẮC CUNG. Người Hà Nội uống rượu / Lý Khắc Cung // Hà Nội văn hoá và phong tục: Hưởng ứng cuộc vận động viết về Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội ngàn năm văn hiến. - H. : Thanh niên, 2000. – Tr.207-210

Về văn hóa uống rượu của người Hà Nội: cách nâng chén, giữ ý khi uống với người lớn tuổi hơn, các kiểu uống rượu (uống nếm, uống thưởng thức, uống lấy say, chén thù chén tạc), vừa uống rượu vừa làm thơ phú…

HVV3128 - 3129

 

34. MAI THỤC. Tinh hoa Hà Nội / Mai Thục. - Tái bản có bổ sung. - H. : Văn hoá thông tin, 2000. - 355tr. ; 19cm

Giới thiệu đặc sản, làng nghề, con người, nhân vật, di tích, địa danh, phong tục đón tết, thờ cúng, đi chùa... của người Hà Nội. Hà Nội trong con mắt người nước ngoài, người Hà Nội ở Nga, ở Mỹ, Anh,...

HVV3130 - 3131

 

35. MAI THỤC. Tinh hoa Hà Nội / Mai Thục. - In lần thứ 3 có bổ sung. - H. : Văn hóa thông tin, 2003. - 643tr. ; 21cm

VL36

 

36. NGÂN HẠ. Thú đối ẩm / Ngân Hạ // Hà Nội mới cuối tuần, 2005. - 29 tháng 10. - Tr.9

Thưởng trà - nét đẹp văn hoá của người Hà Nội thanh lịch.

 

37. NGỌC HÂN. Tinh tế dù chỉ là quà vặt / Ngọc Hân // Tuổi trẻ thủ đô, 2016. - Số 1687, 6 tháng 6. - Tr.13

 

38. NGÔ ĐỨC THỊNH. Thời trân: Ẩm thực sinh thái của Thăng Long - Hà Nội / Ngô Đức Thịnh // Xưa và nay, 2010. - Số 365, tháng 10. - Tr.25-27

Thời trân - lối ẩm thực mùa nào thức ấy là một trong những nét đặc trưng của ẩm thực Hà Nội.

 

39. NGUYỄN MẠNH TIẾN. Ẩm thực mùa đông / Nguyễn Mạnh Tiến // Hà Nội tạp văn. - H., 2004. - Tr.364-367

Về vị ngon và thú vui thưởng thức những món quà vặt bình dân của mùa đông ở Hà Nội: ngô nướng, ốc luộc và quẩy nóng.

 

40. NGUYỄN THỊ BẢY. Các vấn đề văn hóa ẩm thực Hà Nội // Dân tộc học, 2003. - Số 2. - Tr.16-21

 

41. NGUYỄN THỊ BẢY. Quà Hà Nội: Tiếp cận từ góc nhìn văn hoá ẩm thực / Nguyễn Thị Bảy. - H. : Văn hóa - Thông tin, 2000. - 332tr. ; 19cm

Những vấn đề cơ bản của văn hoá ẩm thực Việt Nam - Hà Nội và quà Hà Nội; Quà Hà Nội và người Hà Nội ăn quà; Đặc trưng, triển vọng của văn hoá ẩm thực - Quà Hà Nội

HVV3301 - 3302

 

42. NGUYỄN THỊ BẢY. Văn hóa ẩm thực Hà Nội // Văn hóa nghệ thuật, 2004. – Số 10. - Tr.26-29

 

43. NGUYỄN THỊ BẢY. Văn hoá ẩm thực dân gian Hà Nội / Nguyễn Thị Bảy. - H. : Knxb., 2007. - 247 tr. ; 30 cm

Nghiên cứu về văn hoá ẩm thực nói chung và văn hoá ẩm thực dân gian Hà Nội nói riêng, các món ăn truyền thống và dân dã, nghệ thuật thưởng thức

 

44. NGUYỄN THỊ BẢY. Văn hoá ẩm thực dân gian Hà Nội: LATS Văn hoá học: 62.31.70.05 / Nguyễn Thị Bảy. - H., 2007. - 247tr. : bảng ; 30cm + 1 tóm tắt

Tình hình nghiên cứu văn hoá ẩm thực và văn hoá ẩm thực dân gian Hà Nội; Môi trường sinh thái Hà Nội và văn hoá ẩm thực dân gian; Cấu trúc ẩm thực dân gian Hà Nội; Giao lưu văn hoá ẩm thực Hà Nội - Việt Nam và thế giới.

LA04.12774 (TVQG)

 

45. NGUYỄN TÙNG. Phong cách nấu ăn Hà Nội / Nguyễn Tùng // Xưa và Nay, 1998. – Số 56, tháng 10. - Tr.20, 33

 

46. NGUYỄN XUÂN HƯNG. Ăn sáng / Nguyễn Xuân Hưng // Hà Nội 36 góc nhìn. - H. , 2003. - Tr.136-141

Ghi chép về cách ăn sáng, các món quà sáng ở nông thôn, trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, thời kinh tế đổi mới... Trong bài viết có nội dung về cách thưởng thức phở Hà Nội khi coi đó là một món ăn sáng.

HVL1208 - 1209

 

47. NGUYỄN XUÂN KÍNH. Qua tục ngữ ca dao tìm hiểu sự sành ăn khéo mặc của người Thăng Long - Hà Nội / Nguyễn Xuân Kính // Thăng Long - Hà Nội: Tuyển tập công trình nghiên cứu văn hoá. - H., 2010. - Tr.241-246

Món ngon nổi tiếng của Hà Nội xưa được ghi lại trong ca dao, tục ngữ: cốm Vòng, bún sen Tứ Kỳ, bánh cuốn Thanh Trì, nước mắm Kẻ Đô, cá rô Đầm Sét, dưa cuộn hồ Tây...

HVL3014 - 3015

 

48. NGUYỄN XUÂN KÍNH. Vẻ đẹp văn hóa của người Hà Nội qua ca dao, tục ngữ / Nguyễn Xuân Kính // Văn hoá nghệ thuật, 1994. - Số 10. - Tr.23-25

Thông qua kho tàng ca dao, tục ngữ Việt Nam, vẻ thanh lịch của người Hà Nội được thể hiện ở nhiều khía cạnh của đời sống, như: ẩm thực, trang phục, ứng xử…

 

49. Những áng văn ẩm thực / Thạch Lam, Nguyễn Tuân, Vũ Bằng... - H. : Văn hoá - Thông tin, 2001. - 468tr. ; 19cm

Giới thiệu các món ăn ngon, nổi tiếng, nét văn hóa ẩm thực của Hà Nội qua các bài viết của Thạch Lam, Vũ Bằng, Nguyễn Tuân, Băng Sơn.

HVV3609 - 3610

 

50. PHẠM BÍCH NGỌC. Thăng Long – Hà Nội culinary art / Phạm Bích Ngọc b.s. ; Dịch: Quách Ngọc Anh, Phạm Thị Diệu Ánh ; Emily Maguire: hiệu đính. – H. : Thế giới, 2009. – 95tr. ; 20cm. – (A journey through the traditional culture of Thăng Long – Hà Nội)

Giới thiệu tinh hoa văn hóa ẩm thực của người Hà Nội xưa và nay, những thay đổi trong ăn uống của người dân Hà Nội, những món ăn sành điệu của người Hà Nội.

NV09.01768 (TVQG)

 

51. PHƯƠNG ANH. Nghệ thuật đối ẩm Tràng An / Phương Anh // Người Hà Nội cuối tuần, 2004. - Số 34. - Tr.7

Văn hóa uống rượu của người Tràng An khi xưa.

 

52. QUỐC PHONG. Xếp hàng ăn phở nết lạ của người Hà Nội / Quốc Phong // Tuần san Thanh niên, 2010. - Số 218, 16 tháng 7. - Tr.46

Phở Hà Nội, món ăn được nhiều người biết đến với hương vị đặc trưng, gốc phở xuất phát từ vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đó là làng Giao Cù, xã Văn Cù, huyện Nam Trực (Nam Định), ở Hà Nội là quán phở gia truyền ở 49 Bát Đàn. Thú xếp hàng ăn phở, ngoài sự văn minh, thanh lịch của người Hà Nội, còn là cái thú ẩm thực kỳ thú của dân sành ăn.

 

53. THẠCH LAM. Hà Nội 36 phố phường / Thạch Lam. - Tp.Hồ Chí Minh : Nxb.Văn nghệ Tp.Hồ Chí Minh, 1988. - 75tr. ; 19cm

Những bài viết về những thú ăn chơi của Hà Nội, những món quà đặc sản tiêu biểu: quà Hà Nội, bún chả, phở, bánh giày giò, cốm, bánh khảo, kẹo lạc...

HVV1061 - 1062

 

54. THẠCH LAM. Hà Nội 36 phố phường / Thạch Lam. - H., 1952. - 118tr. ; 25cm

Vẻ đẹp riêng của Hà Nội 36 phố phường với những sở thích, món ăn, nếp sống sinh hoạt, phong cảnh...

HVL624

 

55. THẠCH LAM. Hà Nội 36 phố phường / Thạch Lam. - TP.Hồ Chí Minh : Văn nghệ, 1996. - 92tr. ; 15cm

HVN05

 

56. THẠCH LAM. Hà Nội 36 phố phường / Thạch Lam. - Tp.Hồ Chí Minh : Văn nghệ, 1998. - 191tr. ; 19cm

HVV2792 - 2793

 

57. THẠCH LAM. Hà Nội băm sáu phố phường / Thạch Lam ; Lý Thu Hà : minh họa . - H. : Hội nhà văn ; Nhã Nam, 2014. - 127tr. : minh họa ; 21cm. - (Việt Nam danh tác)

HVL3538 - 3539

 

58. THANH QUÝ. Gật gù... ẩm thực Hà Nội / Thanh Quý // Hà Nội mới tin chiều, 2006. - 22 tháng 5. - Tr.8

Các món ăn của Hà Nội đa dạng và phong phú, dù sang trọng hay bình dân cũng tạo nên sự ngon miệng cho người ăn.

 

59. THANH TÙNG. Hà Nội trong tôi những điều kỳ diệu và một thời quá vãng / Thanh Tùng. - H., 2004. - 147tr. ; 19cm

Tên gọi Hà Nội qua các thời kỳ; Hà Nội - Thăng Long thành xưa; Hà Nội - 36 phố phường và những làng nổi tiếng; Hà Nội phong vị đất Hà Thành: áo dài, ẩm thực, nghệ thuật, Hà Nội năm 2010...

TLVV85 - 86

 

60. THẢO NGUYÊN. Tết đến nghe chuyện... bánh cổ truyền / Thảo Nguyên // Hà Nội mới cuối tuần, 2016. - Số 6-8. - Tr.24

Ký ức Tết và những chiếc bánh cổ truyền. Giới thiệu tiệm bánh cổ truyền Gia Trịnh của nghệ nhân Phạm Thị Hồng Hà, người lưu giữ được hương vị bánh cổ truyền của người Hà Nội xưa.

 

61. THU TRANG. Văn hoá ẩm thực Hà Nội: Không thể "vơ đũa cả nắm" / Thu Trang // Hà Nội mới, 2013. - 2 tháng 3. - Tr.7

Du khách nước ngoài khi đến Hà Nội thường không muốn ăn trong nhà hàng, khách sạn mà thích đi dạo phố cổ, khám phá những món ăn đường phố. Họ cho rằng sự thú vị của Hà Nội không nằm ở hệ thống dịch vụ quy chuẩn hay vẻ hiện đại, lịch sự mà chính là sự gần gũi, thân thiện và vô số món ngon khơi gợi sự khám phá.

 

62. THUỲ DƯƠNG ANH. Nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội / Thuỳ Dương Anh // Kinh tế và Đô thị, 2006. - 20 tháng 1. - Tr.10

Nghệ thuật thưởng trà của người Hà Nội từ xưa đến nay - một nét đẹp trong văn hoá ẩm thực của người Hà Nội.

 

63. TÔ HOÀI. Chuyện cũ Hà Nội / Tô Hoài. - In lần thứ hai có sửa chữa và bổ sung. - H. : Thông tin, 1990. - 279tr. ; 19cm

Tản mạn về kiểu sinh hoạt, kiểu người, quang cảnh của Hà Nội cách đây hơn 1/2 thế kỷ. Những món đặc sản và sự thưởng thức của người Hà Nội, thú ăn chơi: bẫy chim, chơi chim...

HVV1119 - 1120

 

64. TRẦN QUỐC VƯỢNG. Văn hóa ẩm thực Việt Nam – Hà Nội, mấy vấn đề lý luận / Trần Quốc Vượng // Trên mảnh đất ngàn năm văn vật . - H. : Nxb.Hà Nội, 2000. – Tr.102-112

Bàn về một số nét trong văn hóa ẩm thực của người Việt Nam trên cơ sở so sánh với ẩm thực phương Tây. Trong bài có sử dụng nhiều món ăn và cách thưởng thức ẩm thực của người Hà Nội làm dẫn chứng.

HVV3469

 

65. TRẦN QUỐC VƯỢNG. Việt Nam – Hà Nội và bếp ăn Hà Nội / Trần Quốc Vượng // Hà Nội tìm tòi và suy ngẫm . - H. : Quân đội nhân dân, 2010. – Tr.120-122

Nhận xét sắc sảo của một giáo sư người Mĩ về bếp ăn Hà Nội. Bếp ăn Hà Nội có ảnh hưởng của bếp ăn Quảng Đông (Trung Hoa), bếp ăn Paris nhưng là một thực thể riêng, nhẹ nhàng hơn bếp Hoa mà lại đa dạng hơn bếp Pháp. Bếp ăn Hà Nội đặc sắc ở nhiều món luộc, chân chất mà giữ được nguyên vị nhưng cũng đặc sắc ở sự pha trộn và sự đối chọi mà hòa hợp.

HVL2767 – 2768

 

66. Tuyển tập tác phẩm về văn hoá ẩm thực Thăng Long - Hà Nội / Phạm Quang Long, Bùi Việt Thắng: tuyển chọn và giới thiệu. - H. : Nxb. Hà Nội, 2010. - 842tr.; 24cm. - (Tủ sách Thăng Long 1000 năm)

Tuyển chọn các tác phẩm sáng tác, nghiên cứu, biên khảo... về văn hoá ẩm thực Hà Nội trong văn học dân gian, văn học trung đại và hiện đại của các tác giả nổi tiếng và yêu quý Hà Nội như Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác, Thạch Lam, Nguyễn Tuân, Tô Hoài, Tản Đà, Ngô Tất Tố, Vũ Bằng, Băng Sơn...

HVL3108 - 3109

 

67. Văn hoá ẩm thực Hà Nội / Bùi Việt Mỹ, Trương Sỹ Hùng: sưu tầm, biên soạn. - H. : Lao động, 1999. - 423tr.; 20,5cm

HVV3042 - 3043

 

68. Văn nghệ dân gian Hà Tây / Dương Kiều Minh, Yên Giang, Minh Nhương, Đoàn Công Hoạt.- H. : Văn hoá dân tộc, 2011. - 847tr. ; 21cm

ĐTTS ghi: Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam

Giới thiệu những bài nghiên cứu về lịch sử, danh nhân, lễ hội cổ truyền, diễn xướng dân gian, di tích lịch sử văn hoá và ẩm thực dân gian của vùng đất Hà Tây.

 

69. VĂN NGỌC. Hàng quà ở Hà Nội ngày xưa / Văn Ngọc // Tia sáng, 2009. - Số 13. - Tr. 45-49

 

70. VŨ BẰNG. Miếng ngon Hà Nội / Vũ Bằng. - H. : Văn học, 1994. - 177tr. ; 19cm

Giới thiệu những món ăn, những đặc sản của Hà Nội: Phở bò, bánh cuốn, bánh đúc, bánh khoai, cốm Vòng...

HVV1461 - 1462

 

71. VŨ BẰNG. Miếng ngon Hà Nội / Vũ Bằng. - H. : Văn hóa - Thông tin, 2000. - 203tr.; 19cm

Giới thiệu những món ngon quen thuộc và đặc trưng của Hà Nội như: Bún chả, bánh cuốn, phở gà, cốm Vòng, chả cá... cùng với những cảm nhận, khám phá tinh tế của tác giả về những món ngon Hà Nội.

TLVV 71 - 72

 

72. VŨ BẰNG. Miếng ngon Hà Nội / Vũ Bằng . - H. : Hội nhà văn; Nhã Nam, 2014. - 207tr. ; 21cm. - (Việt Nam danh tác)

HVL3540 - 3541

 

73. VŨ BẰNG. Thương nhớ mười hai / Vũ Bằng. - Tp.Hồ Chí Minh : Văn học, 1989. - 266tr. ; 19cm

Viết về nền văn hóa, cuộc sống con người của Hà Nội nói riêng (miền Bắc nói chung) thông qua những sản vật, phong tục tập quán, lễ tết trong từng thời tháng của một năm như: tháng 5 ngày tết giết sâu bọ, tháng 7 ngày xá tội vong nhân.

HVV1065 - 1066

 

74. VƯƠNG XUÂN TÌNH. Tập quán ăn uống của người Việt vùng Kinh Bắc / Vương Xuân Tình. - H. : Khoa học xã hội, 2004. - 409tr.: minh họa; 21cm

Cách tiếp cận trong nghiên cứu nhân học ăn uống trên thế giới và Việt Nam: điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và văn hóa với tập quán ăn uống ở Kinh Bắc. Giới thiệu các món ăn truyền thống, thức uống, đồ hút, cách chế biến, cách thức ứng sử trong ăn uống và những biến đổi của tập quán ăn uống. Một số thành ngữ, ca dao... và hình ảnh về tập quán ăn uống ở Kinh Bắc, trong đó có Hà Nội.

HVL1821 – 1822

 

II. ĐẶC SẢN CHUNG

75. AN CHI. Lai lịch của món Phở và tên gọi của nó / An Chi // An ninh thế giới, 2010. - Số 964, 5 tháng 6. - Tr.15

Xuất xứ món phở do một nhánh người Duy Ngô Nhĩ (Vighur) theo đạo Hồi ở Tân Cương di cư sang vùng phụ cận thị trấn Thường Đức, tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc). Bài báo cũng lý giải sự vô lý về một số quan niệm xuất xứ của món Phở.

 

76. AN THANH LƯƠNG. Ngày xuân nói chuyện phở / An Thanh Lương // Hà Nội 50 mùa thu. - H. , 2004. - Tr.323-326

Tản mạn về phở Hà Nội thời hiện đại: thống kê Hà Nội có bao nhiêu hàng phở, một số trung tâm các hàng phở;, các loại phở, vị ngon của phở...

HVL1385 – 1386

 

77. BĂNG SƠN. Phở có bao nhiêu tuổi? / Băng Sơn // Hà Nội mới tin chiều, 2005. - 16 tháng 7. - Tr.8

Phở có ở Hà Nội khoảng đầu thế kỷ XX. Sự thay đổi, thăng trầm của phở Hà Nội qua thời gian.

 

78. Bún chả // Hà Nội mới cuối tuần, 2004. - Số 484, 3 tháng 7. - Tr.6

Bún chả - một món quà bình dân và phổ thông nhất của người Hà Nội, dễ ăn và dễ làm.

 

79. DOÃN HOÀNG NAM. Bún ốc lạnh: Tản văn / Doãn Hoàng Nam // An ninh thủ đô, 2004. - 3 tháng 12. - Tr.10

 

80. DUY NGỌC. Phở Hà Nội: Từ hôm qua đến nay / Duy Ngọc // Văn hoá chủ nhật, 2002. - Số 839, 24 tháng 11. - Tr.11

Phở là một món quà dân tộc được nhiều người ưa thích. Những gia đình có nghề truyền thống cũng như đang kinh doanh nghề này cần giữ uy tín và chất lượng của phở.

 

81. ĐẠI THẮNG. Bánh đúc món quà quê dân dã / Đại Thắng // Người Hà Nội cuối tuần, 2010. - Số 76, 10 tháng 6. - Tr.42

Bánh đa, bánh đúc ngày nay có những biến đổi mới trong cách pha chế biến cũng như cách ăn. Bánh đúc bây giờ không chỉ là bánh đúc gạo chay hay bánh đúc lạc mà còn có bánh đúc khoai môn, lá dừa, nhân thịt, bánh đúc nộm. Người Hà Nội coi bánh đúc như một thứ ăn chơi và ăn theo cách dân dã nhất: ăn ở những gánh hàng rong.

 

82. ĐÀO HÙNG. Đi tìm xuất xứ của phở / Đào Hùng // Xưa & Nay, 2014. - Số 452, tháng 10. - Tr.51-55

Về tên gọi, xuất xứ của phở và những nét đặc trưng của phở Hà Nội. Đây là một món ăn của người Trung Quốc được đưa sang Việt Nam vào khoảng thế kỷ XX để bán dạo trên phố Hà Nội. Mặc dù phở có ở nhiều địa phương như Huế, Sài Gòn nhưng phở Hà Nội được ưu ái là thứ quà đặc biệt. Đôi nét về sự khác biệt giữa phở Tàu với phở Việt, phở Hà Nội và các địa phương khác.

 

83. ĐÀO LIÊN QUYÊN. Đi tìm gốc tích món phở / Đào Liên Quyên // Người Hà Nội, 2004. - Số 6. - Tr.4+12

Gốc tích món phở Nam Định tại Hà Nội.

 

84. ĐỖ KIM PHƯỢNG. Lạc rang húng lừu / Đỗ Kim Phượng // Hà Nội ngàn năm, 2005. - Số 16. - Tr.36+37

Lạc rang là món ăn bình dân nhưng lại trở thành đặc biệt, mang phong vị gia truyền qua tay nghề chế biến tài tình của người Hà Nội.

 

85. ĐỖ KIM PHƯỢNG. Lạc rang húng lừu chút hồn quê nơi phố thị / Đỗ Kim Phượng // Người Hà Nội cuối tuần, 2005. - Số 68. - Tr.13

Về món lạc rang húng lừu của người Hà Nội. Hiện nay lạc rang được bán nhiều nhất tại phố Bà Triệu, quận Hai Bà Trưng.

 

86. GIA ANH. Bún thang Hà Nội / Gia Anh // Lao động Thủ đô, 2010. - Số 86, 20 tháng 7. - Tr.08

Bún thang là món ăn thể hiện hương vị ẩm thực thanh tao như chính bản tính nhẹ nhàng, lịch lãm của người Tr