Chủ nhật, Ngày: 25/10/2020

GIỚI THIỆU CUỐN SÁCH: “THI HƯƠNG THỜI NGUYỄN (QUA HAI TRƯỜNG THI HÀ NỘI VÀ NAM ĐỊNH)”

05/05/2020 Cỡ chữ: A-   A+  In bài viết

Tác giả: Đỗ Thị Hương Thảo
Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội, 2016
Ký hiệu sách: DC003895, HVL3737

     Trong khoa cử truyền thống, khoa thi chính yếu và quan trọng là khoa thi Tiến sĩ gồm 3 cấp thi Hương, thi Hội và thi Đình. Trong đó, thi Hương là kỳ thi đầu tiên, được tổ chức ở địa phương nhằm chọn ra những sĩ tử có năng lực lên kinh đô vào thi Hội, thi Đình.

     Sau 5 năm nghiên cứu, khảo sát hai trường thi Hương lớn của miền Bắc là trường thi Hương Thăng Long - Hà Nội và trường Nam Định, cuốn sách “Thi Hương thời Nguyễn (qua hai trường thi Hà Nội và Nam Định)” của Tiến sĩ Đỗ Thị Hương Thảo, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội ấn hành năm 2016 đã ra đời nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu lịch sử, đặc biệt là lịch sử khoa cử truyền thống. Đây là kết quả của quá trình nâng cấp và hoàn thiện bản luận án Tiến sĩ đã được Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tặng giải cao cho những luận án Tiến sĩ xuất sắc nhất năm 2014.

     Cuốn sách đã trình bày, phân tích và luận giải nhiều khía cạnh, vấn đề khác nhau của thi Hương dưới thời Nguyễn; những hoạt động có liên quan đến quan trường và sĩ tử của 2 trường thi Hương Thăng Long - Hà Nội và trường thi Hương Nam Định nhằm phác họa bức tranh cụ thể, chi tiết về khóa thi Hương thời Nguyễn ở miền Bắc.

      Sách gồm 4 chương:
         - Chương 1: Thi Hương thời Nguyễn: Một cái nhìn tổng quan.
         - Chương 2: Trường thi Hương Thăng Long - Hà Nội.
         - Chương 3: Trường thi Hương Nam Định và sự hợp nhất hai trường Hà Nội và Nam Định.
         - Chương 4: Một số đặc điểm thi Hương thời Nguyễn.

      Chương 1, bạn đọc được tiếp cận một cái nhìn tổng quan về thi Hương thời Nguyễn để có cơ sở đi sâu vào nghiên cứu các nội dung quan trọng hơn là trường thi Hương ở Thăng Long - Hà Nội (chương 2), trường thi Hương ở Nam Định (chương 3).

      Chương 2 và 3 cho biết lịch sử hình thành, quy mô, cấu trúc và những biến đổi của 2 trường thi Hương ở Hà Nội và Nam Định, đồng thời đưa ra những phân tích cụ thể về nội dung các kỳ thi Hương truyền thống; cách thức chấm thi; cách thức tuyển lựa quan trường, tỉ lệ đỗ cử nhân và việc bổ nhiệm người đỗ đạt…Tất cả được trình bày chi tiết, cụ thể nhằm tái hiện bức tranh khoa cử của kỳ thi Hương thời Nguyễn khu vực châu thổ sông Hồng.

     Trong chương 4 tác giả đưa ra nhiều nhận xét khách quan, đáng tin cậy và có nhiều điểm lý thú về thi Hương của triều đại cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam và mối quan hệ giữa khoa cử với các vấn đề văn hóa, chính trị, xã hội. Từ đó lý giải liệu có hay không “chính sách giáo dục vùng” của triều Nguyễn nhằm đáp ứng nhu cầu tuyển lựa nhân sự cho quốc gia trong thời điểm lãnh thổ đã mở rộng hơn so với các triều đại trước.

     Qua nghiên cứu của tác giả, từ khoa thi Hương đầu tiên của nhà Nguyễn (năm 1807) đến khoa thi Hương cuối cùng được tổ chức ở miền Bắc (năm 1915), bạn đọc sẽ thấy được những thay đổi của kỳ thi Hương dưới triều Nguyễn trước và sau khi có sự can thiệp của chính quyền Pháp. Những luận giải trong nghiên cứu cũng cho thấy mong muốn và nỗ lực níu kéo khoa cử truyền thống của triều Nguyễn cuối cùng cũng không thắng được xu thế và thực tế vận động của xã hội Việt Nam đầu thế kỷ XX, sau khi tiếp xúc với văn minh phương Tây.

     Bên cạnh các công trình nghiên cứu đã được xuất bản về thi Hội, thi Đình thì cuốn sách “Thi Hương thời Nguyễn (qua hai trường thi Hà Nội và Nam Định)” của Tiến sĩ Đỗ Thị Hương Thảo đã giúp cho việc nhận diện thi cử Nho học một cách cơ bản, toàn diện và hệ thống hơn nhằm đáp ứng các nhu cầu nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử khoa cử phong kiến, nhất là với thi Hương - kỳ thi đầu tiên và căn bản trong khoa cử.

     Sách được phục vụ tại Phòng Địa chí và Thông tin tra cứu.

     Thư viện Hà Nội trân trọng giới thiệu tới bạn đọc!

Số lượt xem: 523